Kurulum

Bu belge Arch Linux’un 2009.02 sürümü baz alınarak hazırlanmıştır. Değişimler doğrultusunda belge de yenilenecektir. Bu belgenin özgün ve en güncel sürümüne http://www.archlinuxtr.org/kurulum/ adresi üzerinden erişebilirsiniz.

Kurulum belgesi, kurulum sonunda kullanıcının temel sisteme sahip olacağı esası göz önüne alınarak hazırlanmıştır. Dolayısıyla, kullanıcıdan kurulumdan sonra hemen X11 ortamında çalışamayacağını bilmesi beklenmektedir. Kurulum sonrası her türlü işlem için, (çoklu ortam, grafik ortam, ofis işlemleri vs.) kullanıcı, http://wiki.archlinux.org üzerinde bulunan belgelerden yararlanmalıdır.

Temel Gereksinimler

Gereksinimleri karşıladıktan sonra, yapmanız gereken tek şey, güncel (bu yazı yazıldığı tarihte en güncel sürüm 2009.02 idi) ISO dosyasını ftp://ftp.linux.org.tr/pub/archlinux/iso/2009.02/archlinux-2009.02-core-i686.iso adresinden indirmek olacaktır.

Kurulum Base ISO adı verilen temel sistem kurulumunu kapsayan sürüm baz alınarak yapılacaktır. FTP kurulumunu yapmak isteyen kullanıcılar da bu belgeyi referans alabilirler. Fakat, FTP kurulumu öncesi ayarları bu belgede anlatılmayacaktır. İleri bir dönemde FTP kurulumu öncesi ayarlar da ayrı bir belge ile yayınlanacaktır.

Kurulum Hazırlıkları

Arch Linux, giriş seviyesindeki kullanıcılara hitap etmemektedir. Bu yüzden, eğer daha önce bir Linux dağıtımı kullanmamış iseniz, bunun sorumluluğunun bilincinde olmanız gerekmektedir.

Arch Linux kullanıcısı bilişim okur yazarı bir kullanıcıya hitap edebilmektedir. Bu yüzden, bilişim okur yazarı bir kullanıcının bir ISO dosyasını CD’ye nasıl yazacağını bildiği göz önüne alınarak CD yazma işi anlatılmayacaktır ve doğrudan kurulum anlatılacaktır.

Kurulum

ISO dosyasını CD’ye başarılı bir şekilde yazdırıp, bilgisayarınızı CD’den başlattığınız zaman, Arch Linux’un GRUB ekranı ile karşılaşacaksınız. Ayrıca, kurulumdan sonraki bir dönemde herhangi bir kurtarma işlemi için bu CD’yi kullanabilirsiniz. Boot Arch Linux Live CD seçeneğini seçerek kuruluma başlayabilirsiniz.

images/kurulum001.png

Açılış işlemi tamamlandıktan sonra, karşınıza gelecek giriş menüsünde sisteme giriş yapmak için 2 seçeneğiniz bulunmaktadır. Bunlar root ve arch seçenekleridir. Kurulumu yapmak için root kullanıcısı ile sisteme giriş yapmalısınız. arch kullanıcısı ise genelde kurtarma işlemleri için tercih edilmektedir.

images/kurulum002.png

Kurulum Öncesi Ayarlar

Sisteme root kullanıcısı olarak giriş yaptıktan sonra, kuruluma başlamadan önce, klavye düzeni ve konsol fontunu belirlemeniz gerekmektedir. Bu nedenle konsolda km komutunu verin. Açılan menüde Türkçe Q klavye için trq klavye düzenini seçmeniz gerekmektedir.

images/kurulum003.png

Klavye düzenini seçtikten sonra karşınıza çıkacak menüde ise, sizden konsol fontunu seçmenizi isteyen menü ile karşılaşacaksınız. Türkçe karakter destekleyen bir yazı tipi olması bakımından lat5-16 fontunu seçmenizi tavsiye ederim.

images/kurulum004.png

Note
Kuruluma başlıyoruz

Bu işlemi de gerçekleştirdikten sonra artık kuruluma hazırsınız.

  1. Kurulum betiğini çalıştırmak için /arch/setup yazıp enter’a basmanız yeterlidir.

  2. Kurulum esnasında, ilerlemek için yön tuşları, öğe seçimi için boşluk (space) tuşu ve seçimi onaylamak için enter tuşunu kullanmanız gerekmektedir.

  3. Her ne olursa olsun, bir seçimden vazgeçmek için menülerdeki Cancel seçeneğini kullanmanız gerekmektedir.

  4. Bir işlemi tamamlanması için menülerdeki DONE seçeneğini seçmeyi unutmayınız.Bu yüzden, işlemlerinizi tamamladıktan sonra o menünün en altına yön tuşları ile inebilirsiniz. Her menüde DONE seçeneği bulunmaktadır. Bunu yapmadığınız takdirde yapacağınız işlem geçersiz olacaktır.

Kurulum işlemine başladığınızda, karşınıza karşılama mesajı çıkacaktır. Bu mesajda kurulum esnasında arkaplanda yapılan işleri görmek için ALT F7 tuşlarına basabileceğiniz söylenmektedir. Kurulum sırasında, ALT F1-6 tuşlarını kullanarak diğer konsollarda çalışabilirsiniz. Sadece 7. konsol (ALT F7) kullanılamaz durumdadır, çünkü daha önce dediğimiz gibi 7. konsolda kurulum betiğinin çıktıları yer almaktadır.

images/kurulum005.png

Kuruluma başlamak için enter’a basmanız yeterlidir.

Daha sonra karşınıza esas kurulum işlemi gelmektedir. Bu menüyü tanıtmak gerekirse:

Note
Kurulum Menüsü

Kurulum esnasında her işlem sırasıyla yapılmaktadır. Bir aşamadaki işlemi gerçekleştirmeden bir sonraki aşamaya geçemezsiniz. Geçseniz dahi başarılı bir kurulum gerçekleştirmeniz söz konusu olamaz.

  1. Sıfırıncı aşamada, kurulum yapacağınız kaynağı seçmeniz gerekmektedir.

  2. Birinci aşamada, saat ve tarih ayarları yapılmaktadır.

  3. İkinci aşamada, Arch Linux’u kurmak için, diskinizi ayarlamanız gerekmektedir.

  4. Üçüncü aşamada, kurulacak paketlerin seçimi işlemi gerçekleştirilmektedir.

  5. Dördüncü aşamada, seçilen paketlerin kurulumu gerçekleştirilmektedir.

  6. Beşinci aşamada, temel sistem yapılandırma ayarları yapılmaktadır (yerel ayarları, initcpio ayarları, rc.conf ayarları, DNS ayarları vs.)

  7. Altıncı aşamada ise sistem önyükleyicisi kurulumu yapılmaktadır. (GRUB veya lilo)

  8. Son aşamada ise, kurulumdan çıkılmaktadır.

images/kurulum006.png

Kurulum Kaynağının Seçilmesi

İlk seçenek olan Select Source ile işleme başlamanız gerekmektedir. Açılan menüde daha önceden belirttiğimiz gibi CD’yi kaynak olarak kullanacağımız için, CD-ROM or OTHER SOURCE seçeneğini seçmelisiniz.

images/kurulum007.png

Daha sonra ise paketlerin disk üzerinde nerede saklanacağı ile ilgili bir bilgilendirme penceresi göreceksiniz. Bu ekranı enter ile geçin.

images/kurulum008.png

Saat ve Tarih Ayarlarının Yapılması

İkinci seçenek olan Set Clock ile kuruluma devam edin. Açılan menüde kurulum betiği size UTC ve localtime seçeneklerinden hangisini istediğinizi soracaktır. Eğer birden fazla işletim sistemi kullanıyor iseniz, local'ı seçmeniz daha iyi olacaktır.

images/kurulum009.png

Daha sonra ise kurulum betiği sizden konum bilgisi isteyecektir. Burada Europe kategorisini seçmek için 8 yazıp enter tuşuna basın. Ardından sizden bulunduğunuz ülkeyi seçmeniz istenecektir. Türkiye’yi seçmek için 47 yazıp enter tuşuna basın. Size seçtiğiniz zaman dilimi ile bilgiler gösterilecektir. Bu bilgiler doğru ise Yes'i seçmek için 1 yazıp enter tuşuna basarak devam edin. Eğer bu bilgilerde bir yanlışlık olduğunu düşünüyor iseniz 2 yazıp enter tuşuna basarak doğru bilgileri girin.

Ardından bir takvim penceresi açılacak ve tarihi ayarlamanız istenecektir. Eğer tarih bilgileri yanlış ise düzeltin.

Daha sonra ise size saat sorulacaktır. Saat bilgisini de kontrol edip yanlışlık varsa düzelterek devam edin.

Note Tarih ve saat ayarlama bölümlerinde TAB tuşunu kullanarak ekrandaki seçenekler arasında gezinebilirsiniz.

Diskin Hazırlanması

İkinci seçenek olan Prepare Hard Drive ile işleme başlamanız gerekmektedir. Açılan menüdeki ilk seçenek olan Auto-Prepare seçeneği tüm disk bilgilerini silip kurulum betiğinin diskinizi otomatik bölümlendirmesini sağlar. Eğer bilgisayarınızda başka işletim sistemi kullanmayacak iseniz, bu seçeneği seçmeniz tavsiye edilmektedir. Eğer başka bir işletim sistemi kurulu ise, bu seçeneği kesinlikle SEÇMEMELİSİNİZ.

images/kurulum010.png

Diskinizi elle bölümlendirmek için, 2. seçenek olan Partition Hard Drives seçeneğini kullanmanız gerekmektedir. Eğer daha önceden hazırladığınız boş bir bölüm var ise, ya da Arch için özellikle kullanmak istediğiniz bir bölümünüz veyahut gözden çıkardığınız bir disk bölümünüz var ise, bu seçeneği kullanmalısınız. Bu seçeneği seçtikten sonra kurulum betiği, bilgisayarınızda bulunan disk bölümlerini listeleyecektir. Bu ekranı enter’a basarak geçin. Daha sonra ise var olan disklerden hangisini kullanmak istediğiniz sorulacaktır.

images/kurulum011.png

Diski seçtikten sonra, disk bölümlendirme için cfdisk uygulaması açılacaktır. Bu kısımda bölümleri oluşturup, istiyorsanız bir de takas alanı oluşturabilirsiniz. Takas alanı için menüden type'ı seçip, değer olarak 82 girmeniz gerekmektedir. Takas alanı isteğe bağlıdır. Daha sonra da oluşturabileceğiniz gibi, diskinizin bir bölümüne takas alanı da oluşturabilirsiniz. Ancak bilmelisiniz ki, bir disk üzerinde en fazla 4 tane primary bölüm oluşturabilirsiniz. Bu yüzden takas alanını extended olarak ayarlamanızı tavsiye ederim. Normal bir bölüm için eğer cfdisk Linux olarak ayarlamamışsa (swap dışında), yine type kısmından type'ı 83 olarak belirtmelisiniz.

images/kurulum012.png

Diskinizi kurulum için ayarladıktan sonra, menüde muhakkak write seçeneğini seçip yeni oluşturduğunuz disk tablosunu diske yazmalısınız. Aksi takdirde yaptığınız işlem geçersiz olacaktır ve kaydedilmeyecektir. write seçeneğini seçtikten sonra sorulan soruya yes yazmalısınız. Bu işlem önemli olduğu için mutlaka yes yazmalısınız, zira cfdisk y ve n yazdığınız takdirde bunu kabul etmemektedir. Disk tablosunu yazdırdıktan sonra, menüdeki Quit seçeneğini kullanarak ana menüye geri dönebilirsiniz.

images/kurulum013.png

Note cfdisk disk bölümlendirme işleminden sonra gerekli görürse bilgisayarı yeniden başlatmanızı isteyebilir. Bu durumda bilgisayarınızı tekrar Arch Linux Kurulum CD’si ile başlatın. Daha sonra ise daha önceden yaptığınız işlemleri atlayıp Kurulum Menüsü'ndeki Prepare Hard Drive'ı seçip açılan alt menüdeki Set Filesystem Mountpoints ile kuruluma devam edin.

Diskinizi başarılı bir şekilde bölümlendirdikten sonra disk menüsünde, 3. seçenek olan Set Filesystem Mountpoints işlemini gerçekleştirmeniz gerekmektedir. Eğer Auto Prepare işlemini yaptıysanız bu işlemi yapmanıza gerek yoktur. Doğrudan Return to Main Menu seçeneği ile ana menüye dönüp, 3. aşamaya geçebilirsiniz. Set filesystem mountpoints ile oluşturduğunuz bölümlere hangi dizinlerin bağlanacağını belirlemektesiniz. Kurulum betiği ilk olarak takas (swap) alanının hangi bölüme bağlanacağını soracaktır.

images/kurulum014.png

Eğer takas alanı kullanmayacak iseniz ya da daha sonra oluşturmak istiyorsanız, NONE seçeneğini seçebilirsiniz. cfdisk ile takas alanı oluşturmuş iseniz, bu menüde takas alanı için oluşturduğunuz bölümü seçmelisiniz.

Daha sonra kurulum betiği kök dizinin (/) hangi bölüme bağlanacağını soracaktır. Kök dizin için oluşturduğunuz bölümü listeden seçmeniz yeterlidir.

images/kurulum015.png

Ayrıca /home için de ayrı bir bölüm oluşturmuş iseniz, kurulum betiği onu da seçmeniz için seçenek sunacaktır.

Bölümlere bağlanacak kısımlar belirlendikten sonra, kurulum betiği size hangi dosya sistemini kullanmak istediğinizi soracaktır. Performansı yüksek olduğu ve yeterince kararlı olduğu için ext4 dosya sistemini önerebilirim. reiserfs ise küçük dosyalardaki performansı açısından /var ve /home için ayrıca tavsiye edilmektedir. Ancak yine de kararlılık açısından ext3 ve ext4 dosya sistemini tavsiye ederim. ext3'den daha yeni olan ext4 dosya sistemini de seçebilirsiniz.

images/kurulum016.png

Dosya sistemi de seçildikten sonra, o dosya sistemi kullanılarak disk bölümünüz biçimlendirilecektir. Biçimlendirmek isteyip istemediğinize dair soruyu emin olduktan sonra, Yes olarak yanıtlayıp, biçimlendirmelisiniz.

images/kurulum017.png

Biçimlendirme işlemi tamamlandıktan sonra, paketlerin kurulumu için, oluşturulan ve biçimlendirilen bölümlerin ne şekilde bağlanacağını gösteren bir menü ile karşılaşacaksınız. Bölümleri kontrol ettikten sonra, Yes seçeneği ile işlemi tamamlayın.

images/kurulum018.png

Paket Seçimi

Bundan sonra yapmanız gereken işlem, ana menüye dönüp üçüncü aşama olan paket seçimi menüsüne dönmek olacaktır.İlk önce bu aşama hakkında bir bilgilendirme mesajı alacaksınız, bunu OK ile geçtikten sonra seçmek istediğiniz paketlerin yer aldığı menüye geleceksiniz. Bu menüde base paketler otomatik seçili olduğundan, base-devel paket grubunu da seçmenizi tavsiye ederim. Zira gcc, automake, çeşitli kitaplıklar (lib), base-devel altında yer almaktadır.

images/kurulum019.png

base-devel paket grubu da seçildikten sonra, yüklemek istediğiniz ekstra paket var ise, karşınıza çıkacak listeden seçebilirsiniz. En başta da belirttiğim gibi, paketi seçmek için, space tuşuna basmanız gerekmektedir. İhtiyacınız olabilecek temel paketler seçilmiş durumdadır, bunların yanı sıra ayrıca kurmak istediğiniz paketleri bu menüden seçebilirsiniz. (kablosuz ağ için gerekli sürücüler, paketler vs.)

images/kurulum020.png

Paketlerin Kurulumu

Paket seçimini de gerçekleştirdikten sonra, 4. aşama olan paketlerin kurulumu işlemi yapılmaktadır. base, eğer seçmişseniz base-devel ve ekstra paketlerin kurulumu bu aşamada gerçekleştirilmektedir.

images/kurulum021.png

Paket kurulumu işi tamamlandıktan sonra, kurulan paketlerin verdiği çıktıları görebilirsiniz. Yön tuşları yardımıyla çıktının tamamını okuyabilirsiniz ve Continue seçeneği ile bir sonraki aşamaya geçebilirsiniz.

images/kurulum022.png

Yapılandırma

Arch Linux tamamen sizin zevkinizi ortaya koyabileceğiniz bir dağıtım olduğu için, kurulumdan sonra bazı ayarları kendinize göre elle ayarlamanız gerekecektir. Bu, size, başkasının size hazır olarak sunduğu bir sistem yerine, kendi zevkinize göre ayarladığınız bir sisteme sahip olma imkanı sağlar.

Kurulumun 5. aşaması olan Configure System kısmında, Arch Linux’un belkemiğini oluşturan rc.conf, mkinitcpio.conf, internet bağlantısı için gerekli olan resolv.conf ve sistem yerelini ayarlamak için gerekli olan locale.gen dosyasının ve diğer temel sistem dosyalarının yapılandırması gerçekleşmektedir.

Bu aşamayı seçtiğinizde, yapılandırma dosyalarını hangi editör ile açmak istediğinize dair menü ile karşılaşacaksınız. Tecrübenize göre, nano veya vi kullanabilirsiniz. Kullanım kolaylığı bakımından nano’yu kullanabilirsiniz. Ancak en kısa zamanda vi kullanmayı öğrenmenizi tavsiye ederim ;).

images/kurulum023.png

Yapılandırma dosyaları için editörünüzü seçtikten sonra, temel yapılandırma dosyalarını görecekseniz.

images/kurulum024.png

Note
Yapılandırma Dosyaları
  1. /etc/rc.conf ⇒ Arch Linux’un temel yapılandırma dosyasıdır. Sistem modülleri, yerel bilgileri, makine ismi, ağ ayarları ve sistem servisleri bu dosya üzerinde belirlenir.

  2. /etc/fstab ⇒ Disk bilgilerinin ve mount işleminin belkemiği bu dosyadır. Bu dosya yardımıyla hangi dizinin nereye bağlanacağı belirlenir.

  3. /etc/mkinitcpio.conf ⇒ Initramfs işlemleri, dolayısıyla çekirdeğin başlangıç işlemlerinin yer aldığı dosyadır. Çekirdek açılışı esnasında yüklenecek modüller bu dosya ile belirtilir. (Sistem açılışı =! çekirdek açılışı)

  4. /etc/modprobe.conf ⇒ Modüller için ekstra ayar yapmak için kullanılmaktadır.

  5. /etc/resolv.conf ⇒ DNS ayarları bu dosyada belirlenir.

  6. /etc/hosts ⇒ Network isim tanımlamaları (localhost, makine ismi vs.) bu dosyada yapılır.

  7. /etc/hosts.deny ⇒ Yasaklanacak ağ servisleri bu dosyada belirlenir.

  8. /etc/hosts.allow ⇒ Yasaklanmayacak ağ servisleri bu dosyada belirlenir. hosts.deny'ın istisnası niteliğindedir.

  9. /etc/locale.gen ⇒ Sistem yerel bilgileri (locale) bu dosyada saklanmaktadır.

  10. /etc/pacman.d/mirrorlist ⇒ Pacman tarafından kullanılacak olan depoların adresleri yer almaktadır.

  11. Root-password ⇒ root kullanıcısı için şifre belirlenir.

Kurulum esnasında düzenlenmesi öncelik taşıyan 6 husus vardır. Bunlar, rc.conf, mkinitcpio.conf, resolv.conf, locale.gen ve root şifresini belirleyeceğimiz Root-password’dür.

rc.conf

Daha önce de belirttiğim gibi, rc.conf sistemin belkemiği niteliğindedir, en fazla önem gösterilmesi gereken dosyadır. rc.conf şu şekildedir:

images/kurulum025.png

Türkçe sistem yerelini kullanan ve Türkiye saatini kullanan sistem için, rc.confdosyanızı, şu şekilde düzenleyebilirsiniz:

LOCALE="tr_TR.utf8"
HARDWARECLOCK="localtime"
USEDIRECTISA="yes"
TIMEZONE="Europe/Istanbul"
KEYMAP="trq"
CONSOLEFONT="lat5-16"
USECOLOR="yes"

Kurulumdan sonra DHCP ile otomatik IP alıp internete bağlanabilmek için (ethernet yolu ile) rc.conf’ta, eth0 satırını bulup, önündeki "#" işaretini kaldırıp şu şekilde düzenleyebilirsiniz.

eth0="dhcp"

Statik bir IP belirlemek istiyorsanız, eth0 satırını şu biçimde örneği takip ederek düzenleyebilirsiniz:

eth0="eth0 192.168.1.2 netmask 255.255.255.0 broadcast 192.168.1.255"

Ayrıca, statik IP için gateway tanımlamanız zorunludur, örneği takip ederek gateway satırının önündeki "#" işaretini kaldırıp, gateway tanımlayabilirsiniz:

gateway="default gw 192.168.1.1"
Warning Statik IP kullanıcıları, ROUTES satırındaki "#" işaretini kaldırmalı ve ünlem işaretini de silmelidir. Bu kurulumda en çok düşülen hatalardan biridir.

rc.conf dosyasında düzenlenmesi gereken başka önemli bir husus ise, HOSTNAME’dir. HOSTNAME ile bilgisayarınıza isim tanımlaması yapabilirsiniz.

HOSTNAME="archlinuxtr"

Bu işlemi yaptıktan sonra, "archlinuxtr" ismini mutlaka /etc/hosts dosyasına eklemelisiniz, örnek girdi şu şekildedir:

#
# /etc/hosts: static lookup table for host names
#

#<ip-address>address<hostname.domain.org>org<hostname>
127.0.0.1 archlinuxtr localhost.localdomain localhost
# End of file

/etc/rc.conf için yapılacaklar kurulum için bu kadardır. Daha spesifik ayarlar için mutlaka http://wiki.archlinux.org adresindeki makaleleri incelemelisiniz.

mkinitcpio.conf

mkinitcpio.conf dosyasında dikkat etmeniz gereken tek husus, HOOKS satırında, keymap girdisinin yer alıp almadığını kontrol etmek olacaktır. Eğer HOOKS satırında keymap girdisi yok ise ekleyin, ekli ise dosyayı kapatıp yapılandırmaya devam edin.

resolv.conf

İnternete bağlanıp isim çözümlemesi yapabilmek için resolv.conf’u mutlaka düzenlemelisiniz. dhcp ile bağlanıyorsanız, her bağlandığınızda dhcp sunucusu resolv.conf dosyasını otomatik düzenler. Ancak elle giriş yapıp kendi DNS sunucularınızı belirlemek istiyorsanız, mutlaka bu dosyayı düzenlemelisiniz. Örnek bir resolv.conf şu şekildedir:

images/kurulum026.png

Tıpkı resimdeki gibi, isim sunucunuzu belirleyebilirsiniz, önemli olan, "nameserver IPNUMARASI" biçiminde bir değer girmektir.:

#
# /etc/resolv.conf
#
nameserver 4.2.2.4
nameserver 4.2.2.1

locale.gen

locale.gen dosyası kullanılacak sistem yerellerini belirlemek için kullanılmaktadır. Bu konuda tavsiyem, "en_US.UTF-8" yerelini ve "tr_TR.UTF-8" yerelinin önündeki "#" işaretini kaldırmanızdır. Böylece Türkçe ve İngilizce yerel kullanabilirsiniz.

images/kurulum027.png

en_US.UTF-8 UTF-8
tr_TR.UTF-8 UTF-8

İsteğe bağlı olarak başka bir sistem yerelini de etkinleştirebilirsiniz. (Almanca, Rusça vs.). Bu dosyayı düzenleyip kaydedip çıktıktan sonra,kurulum betiği etkinleştirdiğiniz yereli oluşturacaktır.

/etc/hosts

Yukarıda detaylı biçimde anlatıldığı için bu dosyayı tekrar anlatmaya lüzum görmüyorum. Ancak tekrar hatırlatmakta fayda var, rc.conf’taki HOSTNAME değerini muhakkak bu dosyaya da eklemelisiniz.

/etc/hosts.deny

Bu dosya yasaklanan ağ servislerini tanımlamaya yöneliktir. Arch Linux’ta öntanımlı olarak bütün servisler dışarıdan erişime kapalıdır.

#
# /etc/hosts.deny
#

ALL: ALL: DENY

# End of file

Çalışan ağ servislerine dışarıdan erişimi tamamen açmak istiyorsanız, ALL: ALL: DENY satırını kaldırabilirsiniz. Ancak bu yöntem güvenlik açısından sakıncalı olacaktır. Bu yüzden, bu dosyayı olduğu gibi bırakıp, hosts.allow dosyasında istisna belirleyebilirsiniz.

/etc/hosts.allow

Note Bu yöntem p2p ile alakalı değildir.

Bu dosya hosts.deny dosyasında yasaklanan servislere istisna niteliğindedir. Makul bir yöntem dahilinde, bütün servisleri yasaklayıp, hosts.allow ile belirli servislere izin vermek doğru bir çözüm olacaktır. Mesela, sshd servisini hosts.allow dosyasına ekleyerek, dışarıdan ssh dışındaki bütün gelen bağlantı taleplerini reddedebilirsiniz. Öte yandan, sadece belirli bir IP’nin sisteminize erişmesini de sağlayabilirsiniz. Örnekleyecek olursak:

#
# /etc/hosts.allow
#
ALL : 192.168.2.2 : ALLOW
# 192.168.2.2'ye bütün ağ servisleri için erişim izni verdik
sshd : ALL : ALLOW
# Bütün herkese dışarıdan ssh servisine erişim izni verdik

Bu işlemleri kurulumda yapabileceğiniz gibi, kurulumdan sonra da yapabilirsiniz.

pacman yansısı

Note ftp.archlinux.org 50K/s ile limitlidir.

Sistem tarafından bu dosya içerisinde yer alan depolardan en üstteki öncelikli olarak tercih edilir ve kullanılır. Eğer bu depoya ulaşılamıyorsa bir sonraki depo denenir ve çalışan bir depo bulunana kadar listenin altına doğru gidilir. Bu nedenden dolayı öncelikli olarak kullanılmasını istediğiniz depoları bu dosyanın en üst kısmına eklemeniz gerekmektedir.

Türkiye için kullanabileceğiniz yansılar, Linux Kullanıcıları Derneği tarafından hizmete sunulan Arch Linux yansısı (resmi yansı) ve Işık Üniversitesinin sunduğu yansılardır. LKD yansı adresi /etc/pacman.d/mirrorlist dosyasında yer almaktadır.

Tip LKD yansısı 6 saatte bir güncellenmektedir, bu bakımdan bu yansıyı kullanmanız tavsiye edilmektedir. /etc/pacman.d/mirrorlist dosyasında bu yansıyı (linux.org.tr) etkinleştirerek kullanmaya başlayabilirsiniz.
Işık Üniversitesi yansı adresi:

i686 için:
ftp://mirror.archlinux.org.tr/archlinux/$repo/os/i686

x86_64 için:
ftp://mirror.archlinux.org.tr/archlinux/$repo/os/x86_64
Note hosteurope.de,ntua.gr, yandex.ru, nluug.nl yansılarının da sık güncellendiği ve yeterince hızlı olduğu söylenmektedir. Bu yansılardan birini kullanabilirsiniz.

images/kurulum028.png

Root-Password

Sistemi kurup düzenledik, ancak şifresini belirlemediğimiz bir root kullanıcısı oluşturmak büyük bir güvenlik zaafıdır. Bu yüzden bir root şifresi belirlemek zorundayız. Menüdeki Root-Password seçeneği ile bir root şifresi belirlemeniz gerekmektedir.

images/kurulum029.png

Kurulumun sonlanması

Eğer herhangi bir sorunla karşılaşmamış iseniz, tebrikler, temel sistemi başarıyla kurmuş oldunuz! Bundan sonra, yapacağınız tek şey menünün en altında bulunan Return seçeneğini seçip Ana menüye geri dönmek olacaktır. Ve böylece kurulumun altıncı aşamasına geçeceksiniz.

images/kurulum030.png

Eğer mkinitcpio.conf’u düzenlemişseniz, mkinitcpio ile tekrar initramfs oluşturulacaktır. Bu yüzden işlerin ters gittiğini düşünmeyin ;).

images/kurulum031.png

Sistem Önyükleyicisi

Arch Linux’u kurdunuz ve tekrar başlatacaksınız, ancak nasıl başlatacaksınız? Bunun için bir sistem önyükleyicisi lazım olacaktır. Eğer daha önce herhangi bir GNU/Linux dağıtımı kurmuş iseniz ve hala kullanmakta iseniz bu bölümü atlayabilirsiniz. Daha önce kurmuş olduğunuz GRUB'ın menu.lst dosyasına Arch Linux’a ilişkin girdiyi eklemeniz yeterli olacaktır. Eğer sıfırdan bir sistem önyükleyicisi kurup, Arch'ın önyükleyicisini kullanmak istiyorsanız, Arch size 2 seçenek sunmaktadır: GRUB ve lilo

images/kurulum032.png

Lilo'nun önyükleyici seçme kısmında gözükmesi için paket seçimi sırasında lilo’yu da seçmiş ve sisteme yüklemiş olmanız gerekmektedir. GRUB seçeneğinin altında Warning yazısını görürseniz telaşlanmanıza gerek yok, bu uyarı orada gösterilebilecek ek bir önyükleyici kurulu olmadığı için gösterilmektedir.

Eğer daha önceden kurulu bir sistem önyükleyicisi (GRUB veya lilo) var ise, doğrudan 7. aşama olan, kurulum betiğinden çıkış işlemini gerçekleştirmelisiniz.

Sistem önyükleyicisi olarak GRUB'ı seçmenizi tavsiye ederim, zira lilo yapılandırma konusunda GRUB kadar kolay değil ne yazık ki. Ayrıca yaygın olması bakımından GRUB kurmak daha iyi bir yöntem olacaktır.

GRUB'ı seçtikten sonra, size ilk olarak menu.lst dosyası gösterilecektir. Bu dosyayı istediğiniz gibi düzenleyebilirsiniz. Ayrıca, ikinci bir işletim sisteminin açılış ayarlarını da oradan yapabilirsiniz.

images/kurulum033.png

menu.lst dosyasını kaydedip kapattıktan sonra, GRUB'ın nereye kurulacağına dair soruyu içeren menü ile karşılaşacaksınız. Bu kısımda, açılış diskinin başına kurmak en doğru yöntem olacaktır. En üstteki seçenek açılış diskini ifade eder. Bu yüzden en üstteki seçeneği seçmeniz kolay bir kurulum açısından işinize yarayacaktır.

images/kurulum034.png

Daha sonra sistemin yazılım ile kurulan bir raid diski üzerinde olup olmadığı sorulacaktır. Eğer öyleyse soruya Yes ile cevap verip GRUB’u başka bir disk üzerine kurun, aksi taktirde No ile devam edin. Eğer bu konu hakkında bir fikriniz yoksa No ile geçebilirsiniz.

images/kurulum035.png

Bu işlem de tamamlandıktan sonra ana menüye tekrar dönerek kurulumu sona erdirmeye hazırlanabilirsiniz.

Kurulumun Sonlandırılması

Ana menüde 7. seçenek olan Exit Install seçeneği ile kurulumu sona ermektedir. Bu seçeneği seçtikten sonra, reboot komutunu vererek bilgisayarınızı tekrar başlatabilirsiniz.

images/kurulum036.png

Note CD’yi çıkarmayı unutmayınız.

Kurulum Sonrası

Note Kurulumdan sonra pacman -Syu ile sisteminizi güncellemeniz gerekmektedir.
Warning pacman -Syu komutunu verdikten sonra 2008.06 ISO’sundan kurulum yapan kullanıcılar klibc güncellemesinde sorun yaşamaktadır. Bu sorunu rm /usr/lib/klibc/include/asm yazıp, arkasından tekrar pacman -Syu komutunu vererek çözebilirsiniz.

X Ortamının Hazırlanması

Temel sistem kurulduktan sonra X.Org kurmak isteyebilirsiniz. Bu konuda, kurulum belgesinde, temel X ortamının kurulması ve yapılandırması anlatılacaktır. Herhangi bir masaüstü ortamını kurmak için http://wiki.archlinux.org adresinden o masaüstü ortamının kurulmasıyla ilgili yönergeleri takip edebilirsiniz.

Xorg Paketlerinin Kurulumu

Arch Linux’ta xorg paketlerinin tamamı xorg meta paketi içerisinde yer alır. Bu paketlerinin tamamını kurmak için şu komutu verebilirsiniz:

pacman -Sy xorg

Bu komutu verdiğinizde, pacman xorg paket grubu içerisinde yer alan bütün paketleri kuracaktır. Kurmadan önce bu paketlerin neler olduğunu görmek istiyorsanız şu komutu verebilirsiniz:

pacman -Sg xorg
Note Eğer diz üstü bilgisayar kullanıyorsanız, touchpad için, xorg paket grubunu kurduktan sonra, xf86-input-synaptics paketini de kurmanız gerekmektedir.

Ekran Kartı Sürücüleri

Xorg paketlerini kurduğunuz takdirde öntanımlı olarak vesa sürücüsü yüklenecektir. Bundan farklı olarak, nvidia, ati, intel ve diğer ekran kartı sürücülerini de kurabilirsiniz.

NVIDIA Ekran Kartları

Arch Linux’da nvidia ekran kartları için birden fazla seçenek sunulmaktadır.

Açık kaynak kodlu sürücüyü (nv) kurmak için:

pacman -S xf86-video-nv

Resmi NVIDIA ekran kartı sürücülerini kurmak için:

pacman -Sy nvidia
Note nvidia paketi yeni ekran kartları için sürücüleri barındırmaktadır, sahip olduğunuz ekran kartına göre nvidia-96xx (çok eski kartlar için) veya nvidia-173xx (fx serisi kartlar için bu paketi kurabilirsiniz) paketlerini kurmanız gerekebilir.

Intel Ekran Kartları

Intel ekran kartı sürücüsünü kurmak için:

pacman -Sy xf86-video-intel

ATI Ekran Kartları

Warning ATI’nin resmi sürücüsü catalyst, Arch standartlarına uy(a)madığı için resmi depoda yer almamaktadır. AUR üzerindeki catalyst paketini kurabilirsiniz.

ATI’nin birden fazla açık kaynak kodlu ekran kartı sürücüsü bulunmaktadır. r500 ve öncesi için:

pacman -Sy xf86-video-ati

r500 ve sonrası için (yeni HD kartlar):

pacman -Sy xf86-video-radeonhd

Xorg Yapılandırma Dosyası Oluşturmak

Kapalı kodlu sürücüler kendi xorg.conf oluşturma araçlarını beraberinde getirmektedirler. Açık kaynak kodlu sürücüleri kullanıyorsanız xorg.conf olmadan da X’i çalıştırabilirsiniz. Ancak yine de spesifik ayarlarınızı yapmak için bir xorg.conf’a ihtiyaç duyabilirsiniz. Bu bakımdan, xorg.conf oluşturmak için şu komutu verebilirsiniz:

Xorg -configure

Bu komutu verdiğiniz takdirde, komutu verdiğiniz dizinde xorg.conf.new isimli bir dosya oluşacaktır. Bu dosyayı /etc/X11 dizini altına atabilirsiniz:

mv xorg.conf.new /etc/X11/xorg.conf

3D - OpenGL

Açık kaynaklı sürücülerle birlikte 3 boyut desteği almak için libgl paketini kurmanız gerekmektedir. Kapalı kodlu sürücüler kendi 3d kütüphanelerini birlikte kurdukları için onlar için herhangi bir paket kurmanıza gerek yoktur.

libgl paketini kurmak için:

pacman -Sy libgl

X Üzerinde Türkçe Klavye Kullanmak

Warning Xorg-server 1.5.0 sürümünden itibaren hal (hardware abstraction layer) yardımıyla klavye ve fare ayarlarını otomatik tanımaktadır. Bu yüzden X’i çalıştırmadan önce mutlaka hal servisini çalıştırmalısınız.
/etc/rc.d/hal start

HAL servisinin bilgisayar açıldığında çalıştırılması için, /etc/rc.conf dosyasında DAEMONS=() satırı içine hal yazmak suretiyle her açılışta çalışmasını sağlayabilirsiniz.

Bu konuda ayrıntılı bilgiye bu sayfadan ulaşabilirsiniz.

X üzerinde Türkçe klavye kullanabilmek için /usr/share/hal/fdi/policy/10osvendor/10-keymap.fdi dosyasını açıp:

<merge key="input.xkb.layout" type="string">us</merge>

satırındaki us değerini tr yapmanız gerekmektedir.

Note Konsolda, KEYMAP trq iken X üzerinde bu değer tr’dir. Lütfen karıştırmayınız.
Warning fdi dosyasını kaydettikten sonra, eğer hal servisini daha önce başlatmışsanız, servisi yeniden başlatmanız gerekmektedir:
/etc/rc.d/hal restart

Masaüstü Ortamı Kurmak

Bu konuda ayrıntılı bilgiye bu adresten ulaşabilirsiniz.

Kullanıcı Oluşturmak

Warning Sistemde root olarak çalışmak tehlikelidir. Bu yüzden normal bir kullanıcı oluşturmanız ve gündelik işlerde o kullanıcı hesabınızı kullanmanız tavsiye edilmektedir.

Kullanıcı oluşturmak için:

useradd -m -G users,audio,lp,optical,storage,video,wheel,power -s /bin/bash kullanici-adi
passwd kullanici-adi

komutlarını vererek gündelik işlerde kullanabileceğiniz bir kullanıcı oluşturabilirsiniz. Kullanıcı gruplarının ne işe yaradıklarına dair detaylı bilgiyi http://wiki.archlinux.org/index.php/Kullan%C4%B1c%C4%B1_Gruplar%C4%B1 sayfasından öğrenebilirsiniz.

Böylece temel bir sisteme sahip olmuş olursunuz. Bundan sonraki işlemleriniz tamamen sizin tercihiniz doğrultusunda gerçekleşmeye hazırdır. Kurulumdan sonra her şekilde yardım alabilirsiniz. Özellikle e-posta listesine üye olarak yardım almaya başlayabilirsiniz.

Kurulum Sonrasında yardım alabileceğiniz yerler:
  1. http://liste.archlinuxtr.org üzerinden Arch Linux Türkiye kullanıcı topluluğu e-posta listesi

  2. http://wiki.archlinux.org ⇒ Arch Linux Wikisi

  3. irc.freenode.net ⇒ #archlinux ve #archlinux.tr kanalları

  4. http://bbs.archlinux.org ⇒ Arch Linux forumları

Bilgilendirme

Bu kurulum belgesi, aslı Samed Beyribey tarafından hazırlanan "Arch Linux Kurulum Belgesi"nin, 1.0.1, 22.12.2008 sürümünün, yeni kurulum CD’sine göre Volkan Esgel tarafından güncellenmiş halidir.

Feragatname

Bu belge, GNU FDL lisansı ile korunmaktadır. Lütfen belgeye ilişkin sorularınızı yukarıdaki e-posta yerine, kurulum sonrası yardım alabileceğiniz yerlerdeki iletişim noktalarından sorunuz.

Copyright (c)  2008,2009  Samed Beyribey, Volkan Esgel.
  Permission is granted to copy, distribute and/or modify this document
  under the terms of the GNU Free Documentation License, Version 1.2
  or any later version published by the Free Software Foundation;
  with no Invariant Sections, no Front-Cover Texts, and no Back-Cover
  Texts.  A copy of the license is included in the section entitled "GNU
  Free Documentation License".